Bác Ái - Không Bôi Nhọ, Nói Xấu Phần 2

Bác Ái: Không Bôi Nhọ, Nói Xấu Kẻ Khác Phần 2

 

6. TẠI SAO NGƯỜI TA QUÝ DANH GIÁ?

1. 5. Sách Triết Ngôn: “Con hãy lo cho có danh thơm tiếng tốt: vì nó cùng con vĩnh tồn, quý hơn ngàn kho báu”  (Eccli.41,15).
   5. Ca dao Việt Nam đã chẳng nói: “Tốt danh hơn lành áo”là gì?
   5. Sách Ngạn ngôn: “Danh thơm giá trị hơn nhiều của (Prov.22,1).
   5. Tục ngữ Việt Nam còn nói: “Bán gia tài, mua danh vọng”.
   5. Có khi danh giá trọng hơn mạng sống, họ đề xướng nguyên tắc: “Thà chết không thà bị nhơ danh”.

 

7. CÁC LỖI PHẠM ĐẾN DANH GIÁ:

 

Thánh Bonaventura đã chỉ ra các lỗi phạm đến danh giá người khác như sau:

a) Chối bỏ việc thiện người khác đã làm: Việc thiện kín đáo người khác làm, đem chối bỏ đi, dường như không có chi hết.

b) Dèm pha, tìm cách làm giảm giá trị việc thiện của người khác: Một khi đã quá rõ, không thể chối, tìm cách giảm giá đi, như nói rằng: Anh ta gặp may, nhờ có người giúp mới được như thế.

c) Loan truyền điều xấu còn kín của người khác: Điều xấu còn kín, cả gan dám rỉ tai hoặc bằng cách này hay cách khác, đem tuyên truyền rộng mãi ra. (Khi đương sự đã quá cố, nhất là những cái còn mật kín, đâu họ có sống lại được để bào chữa. Đả động đến danh thơm tiếng tốt, đấng bậc mà người còn sống tôn kính, đâu họ để yên. Ca dao Việt Nam: Hùm chết để da, người ta chết để tiếng”.)

d) Ác tâm phổ biến rộng rãi điều xấu đã rõ: Việc xấu đã trống, lại còn ác tâm phao truyền thêm mãi, cốt ý cho mọi người cùng biết mới nghe. (Chiếu theo đức công bình hễ việc nào đã tỏ lộ, hoặc vì thực sự đã lan truyền, hay tòa đã tuyên án, không buộc giữ kín nữa; nhưng chiếu theo đức bác ái vẫn còn buộc. Ta thử đặt mình vào trường hợp họ, phỏng ta có muốn người khác đả động đến việc của ta không?)

e) Thâm độc, khen trước để rồi chê sau, cho sâu sắc hơn: Thánh Vịnh: “Mặc nó trắng như bơ sữa, nhưng lòng nó gây hấn” “Lời nó nói trơn như dầu đỗ, nhưng thực là lưỡi gươm sắc bén.

 

8.TRƯỜNG HỢP NÀO CHO PHÉP NÓI XẤU NGƯỜI VẮNG MẶT:

 

1. Trường hợp vì mưu ích cho đương sự: Khi biết được người đệ tam, có đủ uy tín, có sức sửa bảo, và ngăn ngừa sự dữ, cho khỏi lan tràn thêm mãi ra, thì mình được trình bày. Trường hợp này lại là một việc bác ái sâu xa.
2. Trường hợp vì công ích: Gặp khi có luật Giáo Hội, hay luật Tu-hội, Tu-viện hay nội quy các hội đoàn buộc báo cáo, lúc đó phải đặt công ích trên tư lợi, mình được thưa vị có thẩm quyền. Có tu-viện còn có lệ báo cáo nơi chung trước mặt cả cộng đồng dòng tu.

 

9. KIỂM SOÁT MIỆNG LƯỠI DỄ HAY KHÓ?

 

1. Rất khó: Ta lắng nghe Thánh Giacobê Tông đồ: Thú tính của muông vật cầm thú rắn rết, và tất cả mọi thú dữ khác, loài người trị được hết; riêng có cái lưỡi chẳng ai trị nổi, nó chất chứa nham hiểm, đầy nọc độc, động đâu chết đó” (Jac.3,7-8).
2. Vậy ta nên theo quy luật nào? Cũng như ta không nên nói về mình, nguy hiểm chẳng kém gì leo dây, thì đối với người khác, ta đừng chê vắng mặt, gặp trường hợp không thể khen được, vì trái lương tâm mình, không hợp sự thực, chi bằng ta im lặng làm thinh.
3. Ta phải vững lập trường, để người vắng mặt chắc chắn rằng: Họ bị mất danh giá tại đâu khác, chứ đối với ta, họ an tâm, vì biết không khi nào ta lại bôi nhọ họ đâu.
4. Giữ như thế, mặt tiêu cực, ta đã tránh được rất nhiều lỗi, thoát bao nhiêu mối nghi ngờ, lại khỏi lương tâm trách oán. Mặt tích cực, ta làm một việc đẹp lòng Chúa, nêu gương cho đời, và được mọi người tôn trọng và quý mến.

 

10. THÁI ĐỘ NÊN CÓ, KHI NGHE NÓI HÀNH, NÓI XẤU.

 

1. Đừng như muốn nghe:

Sách Triết Ngôn Kinh Thánh: “Con hãy lấy chà rào lấp lấy tai con, đừng nghe cái lưỡi độc địa, còn miệng con hãy lắp cánh cửa rồi khóa lại”  (Eccli.28,28)

Thánh Âu-cơ-tinh Giám mục tiến sĩ nói: Trong hai người, một người nói một người nghe, tôi không biết ai đáng trách hơn, vì có người nói mới có người nghe, nhưng cũng vì có người tỏ ý muốn nghe họ mới nói.

2. Phương pháp ta nên theo:
   1. Nếu người nói là bề dưới, ta nghiêm nét mặt, hoặc thẳng thắn nhắc họ nhớ việc không được nói xấu người vắng mặt.
   2. Nếu là người ngang hàng, can được thì can, không can được, ta im lặng với thái độ không thịnh tình, rồi lựa cơ hội thuận tiện ta sang câu chuyện khác.
   3. Nếu người nói lại trên mình, hay cũng có mặt người khác lớn hơn mình thì nguyên thái độ thụ động, không tỏ vẻ gì hoan nghênh, cũng đủ làm chột dạ. Sách Ngạn ngôn trong Kinh Thánh đã ghi chú: “Nguyên chỉ rầu nét mặt đã phá tan lưỡi nói hành  Prov.25,23).”

Thánh Giêronimô trong thư gửi thày Nêpotianô: Đối với kẻ miễn cưỡng nghe, chẳng ai sẵn lòng kể làm gì.

Rồi Thánh Tiến sĩ giải thích thêm: “Phần anh hãy giữ cả lưỡi lẫn tai, cho khỏi nhơ bẩn, nghĩa là hoặc chính anh đừng nói hành người khác, hoặc anh chớ nghe các kẻ khác nói hành”

 

Câu chuyện dụng mưu: Thánh Âu-cơ-tinh Giám mục thành Hippona nghĩ ra thuật, để ngay vài vần thơ vào chiếc bàn tiếp khách như sau:

Những ai ưa thích nói hành

Uốn ba tấc lưỡi phong phanh chuyện người,

Bàn này chẳng chỗ nghỉ ngơi,

Cấm mình ngồi đấy mà khơi vấn đề.

Ông Victor Hugo có lẽ cũng rập mưu đó, trong phòng tiếp tân, ông dành một ghế danh dự, bằng thứ gỗ quý, đề mấy chữ vắn tắt như sau: Có người vắng mặt đang ngồi đó. Có người phê bình chế giễu, như một cử chỉ gàn; nhưng giả sử đâu cũng có ghế đề chữ như thế, thiết tưởng tránh được bao tội nói hành.

 

11. KẾT LUẬN:

 

Nói xấu, bôi nhọ kẻ khác là một cám dỗ rất thường gặp, và dễ lỗi phạm. Ta rất khó kiểm soát, sửa trị miệng lưỡi và lời nói của mình. Nhưng nói xấu, bôi nhọ kẻ khác lỗi nặng Đức Bác Ái Kitô Giáo. Là Cursillistas, ta phải luôn canh chừng miệng lưỡi và luôn xin ơn trợ giúp để ta có thể thay vì nghĩ xấu, nói xấu ta luôn hướng đền việc nghĩ và nói về những điều tốt lành của tha nhân. Có như thế ta sẽ trở nên những người bạn mà tha nhân có thể tin tưởng để chia sẻ với ta những gì mà chỉ có thể chia sẻ cho những người bạn thật thân. Qua đó, ta cùng đồng hành và giúp bạn ta trên con đường lữ hành của ngày Thứ Tư. Xin Thầy Chí Thánh nâng đỡ chúng con. Amen.